Z czego zrobione są monety bulionowe?

Monety bulionowe są bite ze złota, srebra, platyny albo palladu o wysokiej czystości. Większość współczesnych egzemplarzy ma próbę 999,9, ale niektóre – między innymi złoty Krugerrand – powstają ze stopu złota z innymi metalami. O wartości kruszcu decyduje przede wszystkim masa czystego metalu, a nie całkowita waga monety.

Z czego wykonane są monety bulionowe?

Moneta bulionowa to wyrób z metalu szlachetnego, którego głównym przeznaczeniem jest przechowywanie wartości zawartego kruszcu. Najczęściej spotyka się monety złote i srebrne, ale mennice emitują także warianty platynowe oraz palladowe.

W wielu nowoczesnych emisjach stosuje się bardzo wysoką czystość, oznaczaną jako próba 999,9. Oznacza to, że w 1000 częściach stopu znajduje się 999,9 części danego metalu szlachetnego. Absolutnie czysty metal jest trudny do uzyskania w procesie rafinacji, dlatego zapis 999,9 jest w praktyce standardem dla niemal czystego kruszcu.

Próba nie jest tym samym co masa monety. Określa udział czystego metalu w całym materiale, z którego wykonano dany egzemplarz. Właśnie dlatego dwie monety zawierające po jednej uncji trojańskiej złota mogą mieć różną wagę całkowitą.

Czysty kruszec a stop metali – na czym polega różnica?

Moneta ze złota próby 999,9 zawiera niemal wyłącznie złoto. Z kolei stop to materiał, w którym złoto połączono z innymi metalami, najczęściej z miedzią lub srebrem. Przykładem jest próba 916, odpowiadająca 91,6% złota w całkowitej masie stopu.

W przypadku popularnych monet jednouncjowych najważniejsza pozostaje zawartość 1 uncji trojańskiej czystego złota, czyli około 31,1 g. Jeżeli moneta ma próbę niższą niż 999,9, musi ważyć więcej niż 31,1 g, aby po uwzględnieniu domieszek nadal zawierać taką ilość czystego kruszcu.

Dlatego jednouncjowy Krugerrand waży więcej niż jednouncjowy Kanadyjski Liść Klonowy. Nie oznacza to jednak, że zawiera więcej złota. Różnica wynika z obecności metali dodatkowych w stopie.

Jakie metale stosuje się w monetach bulionowych?

Rodzaj kruszcu zależy od konkretnej emisji. Najczęściej spotykane są:

• Złoto – stosowane w monetach o próbie od 916 do 999,9.
• Srebro – zwykle występuje w wysokiej próbie, często 999.
• Platyna – wykorzystywana w monetach o bardzo wysokiej czystości, często 999,5.
• Pallad – używany w mniejszych seriach inwestycyjnych, również w wysokich próbach.

W monetach wykonanych z czystszego kruszcu domieszki występują w ilościach śladowych albo nie są celowo dodawane. W stopach złota ich udział jest znacznie większy i wynika z właściwości użytkowych materiału, a nie z obniżenia standardu monety.

Po co dodaje się miedź lub srebro?

Czyste złoto jest miękkie. Moneta wykonana niemal wyłącznie z tego metalu może łatwiej ulec zarysowaniu, odkształceniu lub mechanicznemu zużyciu. Domieszka innych metali zmienia właściwości stopu i ułatwia produkcję oraz przechowywanie monet.

Najważniejsze skutki stosowania domieszek obejmują:

• Większą odporność na zarysowania – twardszy stop lepiej znosi kontakt z innymi przedmiotami.
• Mniejsze ryzyko odkształceń – moneta jest mniej podatna na wgniecenia niż wyrób z bardzo miękkiego, czystego złota.
• Lepszą trwałość mechaniczną – materiał może lepiej znosić transport, liczenie i wieloletnie przechowywanie.
• Zmianę barwy – miedź może nadawać stopowi cieplejszy lub lekko czerwonawy odcień, widoczny między innymi w Krugerrandzie.

Jest to kompromis między czystością a odpornością. Moneta o próbie 999,9 ma większy udział czystego metalu w każdym gramie, natomiast moneta ze stopu może być bardziej odporna na typowe uszkodzenia powierzchni.

Warto przy tym odróżnić skład chemiczny od jakości wykonania. Próba opisuje zawartość metalu szlachetnego, ale nie określa, czy moneta została wybita jako standardowa, nieobiegowa czy Proof. Te określenia odnoszą się do sposobu produkcji i wykończenia powierzchni.

Co ze składu wynika dla wartości monety?

Dla oceny zawartości kruszcu najważniejsze są trzy parametry: rodzaj metalu, jego próba oraz masa czystego metalu. Sama masa całkowita może wprowadzać w błąd, szczególnie przy porównywaniu monet ze stopu z monetami wykonanymi z niemal czystego złota.

Jeżeli dwa egzemplarze zawierają po jednej uncji trojańskiej złota, różnica w próbie nie oznacza różnej ilości złota inwestycyjnego. W przypadku monety ze stopu część dodatkowej masy stanowią miedź lub srebro. To właśnie dlatego przy porównywaniu monet trzeba sprawdzać deklarowaną zawartość czystego kruszcu, a nie tylko liczbę gramów podaną dla całego egzemplarza.

Najważniejsza jest masa czystego metalu szlachetnego. Domieszki wpływają głównie na twardość, trwałość i kolor monety, ale nie zastępują zawartości złota, srebra, platyny czy palladu określonej przez producenta.

Artykuł nie stanowi porady inwestycyjnej lub finansowej